Trong bối cảnh mua sắm trực tuyến ngày càng phổ biến, các chiêu trò lừa đảo cũng trở nên tinh vi hơn. Công an Thành phố Hà Nội đã đưa ra cảnh báo khẩn cấp về một thủ đoạn lừa đảo mới, nhắm vào những người mua hàng online bằng cách giả danh nhân viên sàn thương mại điện tử (TMĐT) hoặc đơn vị vận chuyển. Việc nắm rõ kịch bản lừa đảo này sẽ giúp bạn bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản của mình.

Các Điểm Chính Cần Lưu Ý
- Kẻ gian giả danh nhân viên sàn TMĐT/đơn vị vận chuyển, cung cấp thông tin đơn hàng chính xác để tạo lòng tin.
- Chúng thông báo đơn hàng có vấn đề (lỗi, hàng cấm) và yêu cầu hoàn trả/bồi thường.
- Nạn nhân bị dẫn dụ truy cập đường link giả mạo, quét mã QR độc hại hoặc cài đặt ứng dụng lạ để chiếm đoạt thông tin tài khoản ngân hàng và mã OTP.
- Tuyệt đối không cung cấp thông tin nhạy cảm, không truy cập link lạ và luôn xác minh thông tin qua kênh chính thức.
Kịch Bản Lừa Đảo Tinh Vi Đang Diễn Ra
Thủ đoạn lừa đảo mới này được Công an Hà Nội cảnh báo vào ngày 30/9/2026, cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của tội phạm mạng. Thay vì giả danh cơ quan chức năng như công an hay viện kiểm sát, kẻ gian giờ đây tập trung vào các giao dịch thương mại điện tử, nơi người dùng thường xuyên tương tác.
Bước 1: Tiếp Cận và Tạo Lòng Tin
Kẻ lừa đảo sẽ gọi điện thoại hoặc gửi tin nhắn, tự xưng là nhân viên của sàn TMĐT, thương hiệu hoặc đơn vị vận chuyển. Điểm đáng chú ý là chúng có thể cung cấp chính xác các thông tin về đơn hàng của nạn nhân như họ tên, tên sản phẩm đã mua, và thời điểm giao nhận. Điều này khiến nạn nhân dễ dàng tin tưởng rằng mình đang nói chuyện với một người có thẩm quyền.
Bước 2: Thông Báo Sự Cố và Đề Nghị Hoàn Trả/Bồi Thường
Sau khi tạo được lòng tin, đối tượng sẽ thông báo rằng sản phẩm vừa nhận thuộc lô hàng lỗi, hàng cấm hoặc có nguy cơ gây mất an toàn, cần được thu hồi gấp. Tiếp theo, chúng sẽ đề nghị nạn nhân phối hợp trả hàng, xác minh thông tin hoặc nhận tiền hoàn trả, bồi thường. Đây là lúc tâm lý lo lắng hoặc mong muốn được bồi thường của nạn nhân bị lợi dụng.
Bước 3: Dẫn Dụ Truy Cập Đường Link Giả Mạo hoặc Cài Đặt Ứng Dụng Độc Hại
Để “xác minh lệnh hoàn tiền”, “tạo mã thu hồi” hoặc “nhận tiền bồi thường”, kẻ gian sẽ yêu cầu nạn nhân kết bạn qua Zalo, Telegram, Facebook hoặc chuyển sang một kênh liên lạc khác. Tại đây, chúng sẽ gửi các đường link giả mạo, mã QR hoặc hướng dẫn nạn nhân thực hiện các thao tác trên điện thoại. Các đường link này thường được thiết kế rất giống với trang web chính thức của sàn TMĐT hoặc ngân hàng.
Bước 4: Chiếm Đoạt Tài Sản
Khi nạn nhân làm theo hướng dẫn, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã xác thực (OTP) hoặc quyền truy cập thiết bị có thể bị đánh cắp. Với những thông tin này, kẻ gian có thể dễ dàng chiếm đoạt tiền trong tài khoản ngân hàng của nạn nhân.
Cách Nhận Diện và Phòng Tránh Lừa Đảo
Để bảo vệ bản thân khỏi những thủ đoạn lừa đảo tinh vi này, người dùng cần trang bị kiến thức và luôn giữ thái độ cảnh giác.
Dấu Hiệu Nhận Biết Cuộc Gọi/Tin Nhắn Lừa Đảo
- Yêu cầu thông tin nhạy cảm: Bất kỳ yêu cầu nào về mật khẩu, mã OTP, số CVV/CVC của thẻ tín dụng qua điện thoại, tin nhắn hoặc đường link đều là dấu hiệu lừa đảo.
- Đường link lạ hoặc mã QR không rõ nguồn gốc: Luôn kiểm tra kỹ địa chỉ URL của đường link. Các trang web giả mạo thường có tên miền gần giống nhưng không hoàn toàn chính xác với trang chính thức (ví dụ: shopee.vn.com thay vì shopee.vn).
- Áp lực thời gian: Kẻ gian thường tạo ra cảm giác khẩn cấp, yêu cầu nạn nhân hành động ngay lập tức để không bỏ lỡ cơ hội hoặc tránh hậu quả xấu.
- Yêu cầu chuyển tiền để nhận tiền: Không có sàn TMĐT hay đơn vị vận chuyển nào yêu cầu bạn chuyển tiền trước để nhận tiền hoàn trả hoặc bồi thường.
- Kênh liên lạc không chính thức: Nếu một “nhân viên” yêu cầu bạn chuyển sang Zalo, Telegram hoặc các ứng dụng nhắn tin khác để giải quyết vấn đề, hãy cảnh giác.
Biện Pháp Bảo Vệ Thông Tin Cá Nhân và Tài Khoản Ngân Hàng
- Xác minh thông tin qua kênh chính thức: Khi nhận được thông báo bất thường về đơn hàng, hãy chủ động kiểm tra trực tiếp trên ứng dụng chính thức của sàn TMĐT hoặc liên hệ tổng đài chăm sóc khách hàng chính thức (số điện thoại hiển thị trên website/ứng dụng) để xác minh. Không sử dụng số điện thoại do kẻ gọi cung cấp.
- Không truy cập đường link lạ, không quét mã QR không rõ nguồn gốc: Luôn gõ địa chỉ website trực tiếp vào trình duyệt hoặc sử dụng ứng dụng chính thức.
- Không cung cấp mã OTP, mật khẩu: Mã OTP là chìa khóa để thực hiện giao dịch. Tuyệt đối không chia sẻ mã này cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng hay sàn TMĐT.
- Sử dụng mật khẩu mạnh và xác thực hai yếu tố (2FA): Đặt mật khẩu phức tạp, kết hợp chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt. Bật 2FA cho tất cả các tài khoản quan trọng.
- Cập nhật phần mềm bảo mật: Đảm bảo điện thoại và máy tính của bạn luôn được cài đặt phần mềm diệt virus và cập nhật hệ điều hành mới nhất.
- Theo dõi biến động tài khoản: Thường xuyên kiểm tra sao kê ngân hàng và lịch sử giao dịch. Nếu phát hiện giao dịch lạ, hãy báo ngay cho ngân hàng.
Khi Nghi Ngờ Bị Lừa Đảo, Bạn Nên Làm Gì?
Nếu bạn nghi ngờ mình đang là mục tiêu của một vụ lừa đảo hoặc đã lỡ cung cấp thông tin nhạy cảm, hãy hành động nhanh chóng để giảm thiểu thiệt hại:
- Ngừng ngay mọi giao dịch: Không tiếp tục thực hiện bất kỳ thao tác nào theo hướng dẫn của kẻ lừa đảo.
- Liên hệ ngân hàng: Gọi ngay đến tổng đài ngân hàng để yêu cầu khóa tài khoản, thẻ tín dụng hoặc tạm dừng các giao dịch đáng ngờ.
- Thu thập bằng chứng: Lưu giữ tất cả tin nhắn, số điện thoại, lịch sử cuộc gọi, đường link hoặc bất kỳ thông tin nào liên quan đến vụ việc.
- Trình báo cơ quan công an: Đến cơ quan Công an gần nhất để trình báo sự việc. Cung cấp đầy đủ bằng chứng đã thu thập được để hỗ trợ điều tra.
- Thông báo cho sàn TMĐT/đơn vị vận chuyển: Liên hệ với sàn TMĐT hoặc đơn vị vận chuyển mà kẻ gian đã giả danh để họ có thể đưa ra cảnh báo cho cộng đồng và hỗ trợ bạn nếu có chính sách.
Bảo Vệ Bản Thân Là Trách Nhiệm Của Mỗi Người
Thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, nhưng với sự cảnh giác và kiến thức đúng đắn, bạn hoàn toàn có thể tự bảo vệ mình. Hãy luôn nhớ rằng các sàn thương mại điện tử và đơn vị vận chuyển chính thức sẽ không bao giờ yêu cầu bạn cung cấp mật khẩu, mã OTP hay chuyển tiền để giải quyết các vấn đề liên quan đến đơn hàng. Nâng cao ý thức bảo mật cá nhân là chìa khóa để tránh trở thành nạn nhân của tội phạm mạng.
Tài liệu tham khảo
- soha.vn
- kenh14.vn
- baophapluat.vn
- cafef.vn
- daklak.gov.vn
- anninhthudo.vn
- bocongan.gov.vn
- chinhphu.vn
- tuoitre.vn
- facebook.com
- ghn.vn
- hungyen.gov.vn
